Sprawozdanie z konferencji „Cywilizacje w perspektywie socjologicznej” (Wrocław, 12-13 XII 2012 r.)

W dniach 12-13 XII 2012 roku w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego miała miejsce II konferencja naukowa poświęcona tematyce: „Cywilizacje w perspektywie socjologicznej. (Nie)ład a (od)budowa cywilizacji”. Organizatorem konferencji był Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Polskie Towarzystwo Socjologiczne – Oddział Wrocławski. Referaty zostały wygłoszone przez 27 uczestników, reprezentantów wielu ośrodków naukowych: Fryburga, Poznania, Warszawy, Gdańska, Krakowa, Łodzi, Lublina, Torunia, Katowic, Wrocławia.

Otwarcia konferencji dokonał prof. dr hab. Zbigniew Kurcz, dyrektor Instytutu Socjologii UWr., który zaznaczył, że jest to już druga konferencja z cyklu „Cywilizacje w perspektywie socjologicznej”, coraz bardziej rozpoznawalna na mapie życia naukowego nauk społecznych. Pierwszy z referatów został wygłoszony przez profesora Zdzisława Zagórskiego (UWr). Referent – zarazem inicjator konferencji o cywilizacjach, przewidywanych także w kolejnych latach – podkreślił, że ład społeczny jest zjawiskiem wieloaspektowym. W związku z tym skupił się na kilku wybranych problemach dotyczących cywilizacji jako diasporycznych wspólnot ładów ponadnarodowych. Kolejni referenci: mgr Jarosław Sadłocha oraz mgr Marcin Różycki (UWr) podjęli temat System międzynarodowy jako metoda badania cywilizacji. W wygłoszonym referacie dokonali analizy użyteczności metody systemowej (na gruncie nauki o stosunkach międzynarodowych) do badania cywilizacji, wskazując na jej zalety i wady. Profesor Jan Maciejewski (UWr) w swoim wystąpieniu Cywilizacyjne zróżnicowanie armii poruszył ciekawy wątek wojska jako elementu ładu cywilizacyjnego. Zaakcentował rolę armii na tle innych grup dyspozycyjnych oraz dokonał analizy różnic w jej funkcjonowaniu (a także postrzeganiu) w różnych społeczeństwach zróżnicowanych cywilizacyjnie. Profesor Krzysztof Wielecki w interesujący sposób podjął temat kryzysu światowego mówiąc o „serfowaniu” na jego efektach, jak po fali. W swoim wystąpieniu pod tytułem: Serfowanie po fali kryzysu. Destrukcja, rozpad czy konstrukcja?, referent mówił o odchodzeniu istniejącej dziś cywilizacji w okresie III fali. Przyjściu nowej cywilizacji towarzyszy jednak niepewność, tempo zmian jest bardzo intensywne, czego skutkiem są kryzysy gospodarcze. Jedynym sposobem na poradzenie sobie z nimi jest umiejętność zrozumienia ich natury.

Dr Olga Nowaczyk (UWr) przedstawiła koncepcję cywilizacji – kruchej formy, na której oparty jest ład społeczny. Wskazała także na ograniczenia perspektywy cywilizacyjnej w wyjaśnianiu zjawisk socjologicznych. Mgr Maria Michniowska z UŚ w referacie pod tytułem: Tofflerowskie fale cywilizacji i ich echa w życiu codziennym mówiła o wpływie zmian cywilizacyjnych wywołanych konkretnymi wynalazkami na ład społeczny, a także życie jednostek. Referentka poświęciła sporo uwagi tzw. „III fali”, w której zdaniem Alvina Tofflera żyjemy obecnie. Mgr Monika Wasilonek (UMCS), zajęła się Baumanowską „płynną” rzeczywistością jako przykładem przemian cywilizacyjno- technologicznych we współczesnym świecie. Koncepcja Baumana, ma zdaniem autorki bardzo katastroficzny wydźwięk. Ciągle pędząca ponowoczesność, w której żyjemy, jest bowiem źródłem niepewności, choć erą konsumpcjonizmu. Referentka podkreśliła negatywne skutki realiów życia w cywilizacji ponowoczesnej, jaką jest rozpad więzi społecznych.Mgr Marek Pająk (UWr), zaprezentował szeroki problem ładu społecznego opierając się na teorii cywilizacji filozofa polityki Erica Voegelina, którego uznaje się za krytyka nowoczesności.

Doktor Mariusz Baranowski (WSNHiD w Poznaniu) w referacie: Nie- kulturowe determinanty cywilizacyjne – socjoekonomiczne podstawy ładu światowego, w którym ład społeczny utożsamił z ładem socjoekonomicznym i podkreślił nierozerwalność dyscyplin socjologicznych, na podstawie których należy rozpatrywać problem ładu. Referent stwierdził, że rozwój ładu, czy też nieładu cywilizacyjnego, jest uzależniony od czynników ekonomicznych oraz biologicznych. Profesor Janusz Hryniewicz (UW) w referacie Wschodnioeuropejskie wizje rozpadu kultury Zachodu i ich weryfikacja omówił kulturowe różnice między krajami Europy Zachodniej i Wschodniej. Profesor zaznaczył, że kultura Wschodu, podkreślając swoją odrębność wobec kultury Zachodu na poziomie społecznego zorganizowania, religii, wyznawanych ideałów kulturowych, dąży jednocześnie do tego, co posiada Zachód. Według prof. Janusza Hryniewicza nie potwierdza się teza o rozpadzie kultury Zachodu, ponieważ silna kultura jest oparta na rozwoju cywilizacyjnym, który jest widoczny na Zachodzie. Kolejnym referentem był mgr Dawid Krysiński (UWr), w referacie: Kryzys cywilizacji uniwersalnej kryzysem globalnych metropolii upatrywał problemy cywilizacyjne w usytuowaniu miast globalnych, charakteryzujących się dużą przepływowością informacji, mobilnością przestrzenną, otwartością. Jednocześnie są one wrogo nastawione do wyznawanych tradycyjnych wartości. Miasta te są, zdaniem referenta, zupełnie oderwane od kontekstu lokalnego, przy czym jednocześnie wykorzystują miejscowe zasoby. Kapitalizm okazuje się być tutaj formą o kruchych podstawach, gdyż może dojść do sprzeciwu ludzi, którzy czują się wykorzystywani.

Magister Bartosz Szyja (UWr) przedstawił tematykę przemian cywilizacyjnych na przykładzie jednego ze światowych mocarstw gospodarczych – Stanów Zjednoczonych, które według referenta stało się podupadającym supermocarstwem. Stany Zjednoczone miały swoją silną pozycję dopóty, dopóki nie zaczęły nimi wstrząsać kryzysy gospodarcze. Ich pozycja w dzisiejszym świecie znacznie osłabła, pozostają one „supermocarstwem” tylko w teorii. Dzisiaj centrum przemian cywilizacyjnych zostało przeniesione, zdaniem referenta, do krajów azjatyckich, coraz bardziej napędzających światową gospodarkę. Stany Zjednoczone pozostają w ich cieniu. Pan Filip Bobociński (UW) podjął temat: Starcie cywilizacji. Wojna z terrorem, jako próba rekonstrukcji świata uładzonego – analiza narracji zawartych w wybranych grach i zabawach. Prelegent omówił, na przykładzie gry komputerowej o tematyce wojennej, różnice między przedstawianiem świata terrorystów i wojsk krajów, które zmagają się z tym negatywnym zjawiskiem. Mgr Patrycja Ściebior-Jońska nawiązując do tematu ładu cywilizacyjnego w swoim referacie: Od ery papierowych kart do głosowania do ery komputerów, analizowałaproblem demokratycznego głosowania za pomocą nowoczesnych metod, użytecznych dla osób posiadających uprawnienia do głosowania, a nie mogących fizycznie wziąć w nim udziału. Przedstawiła także rozwiązania tego problemu w innych krajach europejskich.

Dzień drugi konferencji rozpoczął się referatem dra Piotra Cichockiego (UAM) pod tytułem: Kryzys czy kres europejskiego snu. Kolejny referent, dr Jerzy Żurko (UWr), nawiązując do tematyki konferencji skupił się na możliwościach rozwoju kulturowego, różnorodnej w tym aspekcie Europy (Perspektywy kultury europejskiej), a także na problemie kulturowego ładu cywilizacji europejskiej. Profesor Andrzej Boczkowski (UŁ) przestawił natomiast temat: Cywilizacyjna rola edukacji w społecznej praktyce podkreślając istotę kształcenia zawodowego, jako podstawy funkcjonowania przemysłu (uzależnionego od źródeł energii), gdyż model oparty na kształceniu w kierunku usług nie sprawdził się w dobie kryzysu. Profesor Bohdan Górski (Fryburg) przedstawił referując Fundamentalne idee Traktatu Lizbońskiego opisał równocześnie system wartości, na jakim buduje się cywilizacyjną jedność Unii Europejskiej. Autor wyraził przekonanie, że Traktat Lizboński ujmuje obywatela Europy w ramy prawne stojące ponad dotychczas wyznawanymi wartościami. Referent mówił także o możliwościach, jakie niosłaby ze sobą konstytucja integrująca lokalne odrębności, wzorując się na przykładzie Szwajcarii i koncepcji „wspólnoty ojczyzn” de Gaulle’a. Dr Piotr Pieńkowski (UWr) w referacie Integracja Zachodu a suwerenność Polski. Perspektywa socjologiczna przedstawił dwa komponenty integracji w ramach Zachodu: transatlantycki i europejski, pomiędzy którymi dochodzi niekiedy do sprzeczności. Wskazał również skutki owych procesów integracyjnych dla suwerenności Polski. Mgr Stanisław Kamykowski (UWr) poruszył natmiast problem procesu cywilizowania kibiców (Cywilizowanie kibiców a (od)budowa ładów). W referacie mówił o postrzeganiu środowiska kibiców przez media, jego organizacji, o błędnym utożsamianiu kibica z chuliganem stadionowym, a także o zaangażowania środowisk kibiców w sprawy społeczne i polityczne.

Temat Tybetańczycy – starożytność a współczesność zreferował mgr Jacek Trzebuniak (UJ). W swojej prezentacji omówił wielowiekowy ład funkcjonowania władzy w cywilizacji tybetańskiej. Mgr Piotr Bukowczyk (UWr) podjął zaś temat pracy w kalwinizmie i katolicyzmie (Zagadnienie pracy ludzkiej w doktrynie katolickiej i kalwińskiej), dokładnie omawiając silny nacisk na przymus pracy i jej potrzebę w aspekcie budowania ładu społecznego. Poddał krytyce tezę Maxa Webera o wpływie etyki protestanckiej na kapitalizm. Cywilizacja przemysłowa – nowe elementy ładu to temat, który zreferowali: dr Krzysztof Bondyra i dr Tomasz Herudziński (UAM, SGGW). Skupili się oni na przemysłowym charakterze cywilizacji ponowoczesności oraz scharakteryzowali zawarte w niej elementy konstruujące ład społeczny i przemiany cywilizacyjne. Dr Tomasz Stępień (PWr) omówił szeroki temat cywilizacji i ich charakterystyk (Metafora uprzestrzennienia na kanwie teorii cywilizacji i społeczeństwa) z perspektywy teorii cywilizacji Toynbee’go, spenglerowskiego determinizmu i biologizmu, a także teorii cywilizacji Konecznego. Referent wyznaczył początek globalizacji na 1991 r., ujął tę datę jako moment, od którego zaczęto wyznaczać miasta globalne i związane z nimi zmiany: ekonomiczne, organizacji przestrzennej i struktury społecznej oraz zmiany kulturowe. Kolejny temat związany z szerokim pojęciem kryzysu, jego charakterystyką i skutkami kulturowymi, społecznymi i ekonomicznymi podjął dr Jacek Mianowski (UG), omawiając problem z perspektywy analiz społecznych Floriana Znanieckiego (Znaczenie i wartość kryzysu w refleksji nad cywilizacją Floriana Znanieckiego). Referent wspomniał także o istocie strategii reindustrializacji w czasach kryzysu gospodarczego, podjętej przez Komisję Europejską. Magister Arkadiusz Szałkowski (UMK) zreferował istotny dla aspektu kultury globalnej temat: Makdonaldyzacja społeczeństwa a proces rozwoju cywilizacji, w którym omówił problem globalizacji zróżnicowanych wcześniej cywilizacji, poprzez działalność dużych korporacji. Referat: Global public health – w stronę nowego paradygmatu socjologii zdrowia wygłosiła mgr Magdalena Fac (UW/WAS). Referentka opisała zmiany w postrzeganiu zdrowia publicznego w perspektywie przemian cywilizacyjnych pod presją globalizacji.

Kolejna grudniowa konferencja zyskała znaczącą popularność. Świadczy o tym liczne przybycie referentów, a także publiczności akademickiej – studentów oraz pracowników naukowych. Referenci, którzy nie mogli przybyć nadesłali swoje teksty. Interesujące wystąpienia były przeplatane licznymi pytaniami, a także ożywionymi dyskusjami. Stały się one inspiracją do dłuższych rozmów kuluarowych na temat: „Cywilizacje w perspektywie socjologicznej. (Nie)ład a (od)budowa cywilizacji” oraz kolejnych, corocznych spotkań konferencyjnych we Wrocławiu.

O autorze
Studentka socjologii na UWr ; zainteresowania naukowe: socjologia religii, socjologia medycyny, tożsamość mieszkańców Górnego Śląska... zainteresowania poza naukowe: odrywająca od codzienności beztroska jazda na rowerze ;)

Fatal error: Uncaught Exception: 12: REST API is deprecated for versions v2.1 and higher (12) thrown in /home/mojegim/domains/portalsocjologa.pl/public_html/wp-content/plugins/seo-facebook-comments/facebook/base_facebook.php on line 1273