„Sąsiedztwa III RP – Ukraina”

W dniach 10-11 IV 2014 roku odbyła się trzecia konferencja z serii „Sąsiedztwa III RP”. Tym razem głównym tematem referatów i dyskusji była Ukraina. Ze względu na bieżące wydarzenia mające miejsca za wschodnią granicą Rzeczpospolitej nie może dziwić, że konferencja stała pod znakiem konfrontowania teoretycznych rozważań naukowców z rzeczywistością, która dzieje się w czasie równoległym. Znamiennym przykładem takiego zachowania była dyskusja dotycząca wystąpieniem mgr Rafała Leszczyńskiego (Uniwersytet Wrocławski) „Polskie konteksty w programie politycznym Swobody a współczesna tożsamość na obszarze Galicji Wschodniej i Wołynia”. Kontrowersje wokół Prawego Sektora dotyczyły odwoływania się przez tą organizację do zbrodniczych tradycji UPA i traktowania jako bohatera narodowego postaci pokroju Stepana Bandery.

relacja

Spora część referatów była poświęcona sytuacji pogranicza polsko-ukraińskiego. Prof. dr hab. Halyna Shcherba (Uniwersytet Państwowy im. Iwana Franki we Lwowie) w wystąpieniu zatytułowanym „Bieżący stan współpracy transgranicznej między Polską a Ukrainą” opisała kilka wymiarów tej współpracy. W serii pytań prelegentka była dopytywana o skalę współpracy ekonomicznej. Z innej perspektywy pogranicze opisywał dr Adam Kulczycki (Uniwersytet Rzeszowski) w referacie „Integracja społeczna i kulturowa na polsko-ukraińskim pograniczu na przykładzie wybranych projektów realizowanych w ramach programu współpracy transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina 2007–2013”. Na podstawie analizy dokonanej na 19 projektach współfinansowanych z Unii Europejskiej zaproponował on 9 dyspozycji mających ulepszyć proces integracji, tak by rzeczone projekty były skuteczniejsze w realizacji założonych celów. Natomiast dr Piotr Długosz (Uniwersytet Rzeszowski) wygłaszając referat „Nowe nierówności edukacyjne wśród młodzieży na pograniczu polsko-ukraińskim” porównał wymiar edukacji po obu stronach granicy polsko-ukraińskiej. Jak się okazało omawianie zjawisk pogranicza skupiało się również na działaniach, które wymykają się prawnym regulacjom.  Yevgeniya Kozmenko (University of Leipzig) wygłosiła referat „Local border traffic in the Ukrainian-Polish borderland. The example of the Lviv oblast”. W ramach jej prezentacji odbyła się również projekcja krótkometrażowego filmu zrealizowanego przez badaczy z Lipska.

Nie wszyscy prelegenci skupiali się na wydarzeniach bieżących lub obszarze pogranicza. Dr  Julita Makaro (Uniwersytet Wrocławski) opisała „Lwowskość Wrocławia” przedstawiając zarówno wyniki rzeczywistej migracji mieszkańców Lwowa do Wrocławia po II Wojnie Światowej oraz opisując wymiar symboliczny, takich jak Zakład im. Ossolińskich lub kreowanie naukowych tradycji Uniwersytetu Wrocławskiego jako zanurzonych w dokonaniach Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Swoje wystąpienia zakończyła prezentacją wyników badań realizowanych wśród mieszkańców Wrocławia dotyczących ich opisu miasta w tym postrzeganiu (a właściwie niepostrzeganiu) go jako „lwowskiego”. Dr Marta Cobel-Tokarska (Akademia Pedagogiki Specjalnej w Warszawie)w swoimi referacie  „>>Strasznie i pięknie<<. Podróże ukraińskie” opisała wyniki badań realizowanych wśród Polaków podróżujących po Ukrainie. Dyskusja w tym wątku zmierzała w kierunku subiektywności postrzegania tych samych zjawisk na obszarze własnej ojczyzny oraz terenów zagranicznych. Identyczne zachowania mogą być odbierane zarówno jako „swojskie” jak i egzotyczne w zależności od tego czy dostrzeżemy je na terenie Polski lub poza nim.

Jeszcze inną grupę stanowiły wystąpienia bezpośrednio lub pośrednio nawiązujące do historycznych wydarzeń pomiędzy Polską i Ukrainą. Mgr Kamila Zacharuk (Uniwersytet Warszawski) opisała „Różne strategie pamiętania o swojej przeszłości przez Polaków na Ukrainie. Przyczynek do dalszych badań”, zaś Zhanna Mylogorodska (University of Leipzig) w referacie “The perception of the Volyn tragedy in Poland and Ukraine and the problem of reconciliation between two nations” odniosła się do jednego z najtrudniejszych wątków naszej wspólnej historii.

W trakcie referatów i dyskusji posługiwano się językiem polski, ale również angielskim oraz ukraińskim co z jednej strony ubarwiało niektóre dyskusje, a z drugiej pozwoliło przełamać granicę swojskości i obcości pomiędzy uczestnikami. Pierwszego dnia uczestnicy konferencji odbyli również spacer z przewodnikiem po Ostrowie Tumskim i wrocławskim Rynku. Jak w przypadku poprzednich edycji, których tematem była Litwa oraz Czechy, można się spodziewać, że i tym razem podsumowaniem konferencji będzie tom pod redakcją dr Marcina Dębickiego i dr Julity Makaro, który zbierze najważniejsze myśli i wystąpienia wygłoszone w minionym tygodniu we Wrocławiu.

Print Friendly

Download PDF