Cywilizacje w perspektywie socjologicznej- relacja merytoryczna

12-13 XII we Wrocławiu odbyła się ogólnopolska konferencja „Cywilizacje w perspektywie socjologicznej”. Formalne sprawozdanie z tego wydarzenia można znaleźć na łamach portalu. Zanim wygłoszone referaty zostaną przemyślane pod kątem wielu dyskusji odbywających się zarówno na sali obrad jak i w kuluarach i ukażą się w tomie pokonferencyjnym Warto zastanowić się nad stroną merytoryczną tego wydarzenia.

Dominującym podziałem było podwójne podejście do samego pojęcia ‚cywilizacja’. Nurt związany z myślą Norberta Eliasa można było zauważyć choćby w referatach Joanny Tegnerowicz czy Agnieszki Kandzi. Drugim podejściem było rozumienie cywilizacji jako aktorów poziomu megastrukturalnego. Takie podejście prezentował w inauguracyjnym referacie gospodarz konferencji Zdzisław Zagórski, ale także wielu z obecnych gości w tym Wiesław Bokajło, Piotr Cichocki, Tadeusz Marczak czy Jacenty Siewierski. Wszyscy oni zwracali uwagę na problemy związane z aktualnym kryzysem (o samej idei kryzysu w perspektywie cywilizacji mówiła Agata Krasowska-Marut). Cichocki zwrócił uwagę na niemożność mówienia o rzeczywistym funkcjonowaniu systemu demokratycznego w aktualniej sytuacji, gdy ‚eksperci’ międzynarodowych instytucji będę decydowali o przekazaniu lub nie funduszy na realizację pomysłów demokratycznie wybranych władz np. Grecji. W podobnym nurcie Bokajło pytał „kto ma być nowym lewiatanem? Unia Europejska z góry?”. Na uwagę zasługuje wystąpienie Dyrektora Instytutu Studiów Międzynarodowych Zdzisława Juliana Winnickiego, który w trakcie swojego wystąpienia podał po raz pierwszy autorską definicję cywilizacji. Według Winnickiego „cywilizacja jest to geopolityczny system koherentnych kultur”. Definicja ta stała się jednym z ważniejszych elementów wtorkowych dyskusji.

Ponadto warto zwrócić uwagę przywoływanych myślicieli. Prócz wspomninego Eliasa prym wiódł Feliks Koneczny i jego rozumienie „metody ustroju życia zbiorowego”. Swoje wystąpienie poświęciła mu Katarzyna Stępkowska, o koncepcji prawa w myśli Konecznego mówił Zdzisław Morawski, zaś Tomasz Stępień wygłosił referat o Antonym Hilckmanie, będącym uczniem Konecznego.
Kolejnym klasykiem cywilizacji okazał się być Samuel Huntington, którego podział cywilizacji we współczesnym świecie był ważnym elementem w wystąpieniu wspomnianego już Winnickiego, ale również w referacie wygłoszonym przez Stanisława Kamykowskiego, który omówił relacje na gruncie sportu pomiędzy cywilizacją zachodnią, a pozostałymi cywilizacjami i cywilizacjami potencjalnymi wyróżnionymi przez Huntingtona.

Część referatów poświęcona była bardzo konkretnym zagadnieniom, jak zróżnicowaniu zarządzania zasobami ludzkimi (Marcelina Zuber), dystrybucji informacji w perspektywie rozwoju nowoczesnych technologii (Małgorzata Burnecka), podejściu do zdrowia i choroby jako wyznaczników porządku cywilizacyjnego (Iwona Taranowicz) czy też wolności słowa (Irena Wolska-Zogat) lub też modernizacji społeczeństw (Danuta Zalewska). Również do tego grona należałoby zaliczyć referat Pawła Wyborskiego dotyczący roli wina jako artefaktu posiadającego potencjał cywilizacyjny, czy też Bartosza Prokopyka omawiającego zagadnienie konsumpcji jako elementu cywilizacji globalnej.
Listę omawianych zagadnień należy poszerzyć o wystąpienia Piotra Pieńkowskiego i Mirosława Dymarskiego. Pieńkowski, który odwołał się do wybranych fragmentów teorii Ulricha Becka zwracał uwagę na to, iż sam Beck nie jest postacią jednoznacznie wiążącą się z perspektywą cywilizacji co wcale nie oznacza, że jest ona u niego nieobecna. Najdłuższą dyskusję, bo trwającą niemal 45 minut wzbudził referat  Dymarskiego dotyczący kotła bałkańskiego. Należy przyznać, że zarówno sam referat, jak i dyskusja umożliwiła bardzo gruntowne zagłębienie się w wielokulturowość tego regionu. Na uwagę zasługuje zderzenie wielokulturowości ze sztucznie kreowanym i nieprzychylnie odbieranym przez sporą część uczestników koncepcją multi-kulti.

Zapewne pełniejszym sprawozdaniem merytorycznym będzie wspomniana już publikacja, którą zapowiedział zarówno Zdzisław Zagórski jak i gospodarz obiektów Dyrektor Instytutu Socjologii UWr Zbigniew Kurcz. Sama konferencja potwierdzała aktualność mówienia o cywilizacjach, gdyż ich perspektywa choć coraz częściej się, że jest już zdezaktualizowana posiada bardzo duży potencjał poznawczy umożliwiający lepsze rozumienie otaczające nas rzeczywistości społecznej zarówno na poziomie megastrukturalnym, ale również relacji niższych poziomów gdy dany obszar jest przestrzenią wpływów dwóch lub większej liczby cywilizacji.

Print Friendly

Download PDF