(Nie) codzienna Europa- relacja ze spotkania

W niedzielę 25.11.2012 roku w kawiarni „Literatka” odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „O socjologii z literatką”. Tym razem pretekstem do spotkania organizowanego przez Wrocławski Oddział PTS było wystąpienie dr Wojciecha Dolińskiego zatytułowane „(Nie) codzienna Europa”. W roli gościa pojawił się Krzysztof Grzelczyk, wojewoda dolnośląski z lat 2005-2007, zaś całe spotkanie prowadził dr Marcin Dębicki.

Referat wygłoszony przez dr. Dolińskiego dotyczył europejskości Polaków. Uczestnicy spotkania mogli zapoznać się z prowadzonymi metodami badań prowadzonymi przez prelegenta w trakcie realizacji projektu związanego z jego rozprawą doktorską. Uczestnicy spotkania mogli zapoznać się wynikami badań pamiętnikarskich przeprowadzonych przez prelegenta w ramach rozprawy doktorskiej.

Sama rozprawa, która była wyróżniona nagrodą Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, niedawno została w zdecydowanie poszerzonej wersji opublikowana w wydawnictwie Nomos pod tytułem „Nowe ślady. Stare drogi. Europa w pamiętnikach Polaków”.

Wśród uczestników było widać duże zainteresowanie nie tylko wynikami badań, ale także samą metodą. W 2005 roku Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego ogłosił konkurs na pamiętniki i wspomnienia. Nadesłane prace zostały poddane selekcji w ramach wcześniej podjętych założeń metodologicznych, a następnie analizowane m.in. przy pomocy fenomenologicznych map wiedzy (zmodyfikowana technika „concept maps”). Sama analiza, to – jak wspomniał badacz – 1,5 roku tonięcia w materiale, a opracowaniu zostało poddanych „zaledwie” 42 spośród 159 nadesłanych prac. Zgromadzeni na sali słuchacze dopytywali później prelegenta m.in. o to czy kolejny raz zatopiłby się w tym materiale i po namyśle prelegent odpowiedział twierdząco. Profesor Zbigniew Kurcz poruszył wątek kategorii „tożsamość europejska” zadając pytanie czy istnieje lub kiedykolwiek istniała tożsamość europejska jako taka. Wątek przydatności, ale przede wszystkim przystawalności tego pojęcia do rzeczywistości społecznej był najczęściej poruszanym w trakcie dyskusji, gdy mikrofon krążył po sali.

Współgrało to z refleksją wygłoszoną przez gościa specjalnego. Krzysztof Grzelczyk w bogatej narracji przedstawił okres swojej emigracji. Pobyt w Kanadzie był zderzeniem z zupełnie inną rzeczywistością. Uśmiech na twarzach osób zgromadzonych w „Literatce” wywołał moment, gdy wspomniał on, iż jego trudności ze znalezieniem pracy na obczyźnie wynikały np. z za wysokich kwalifikacji. Warto nadmienić, że mowa tu o przełomie lat 80tych i 90tych ubiegłego wieku, gdy w Polsce ówczesne elity szykowały się do jak najkorzystniejszego, ze swojego punktu widzenia, scenariusza transformacji ustrojowej. Jego opowieść dała interesujący pryzmat do spojrzenia na przymierzającą się do początku zmian Polskę nieco „z zewnątrz” i wywołała szereg komentarzy wśród zgromadzonych gości.

Ciekawą propozycję na pogłębienie badanej problematyki zaproponował dr Jerzy Żurko. Nawiązał on do materiału, który został odrzucony przez dr Dolińskiego w jego badaniach. Chodzi tu o pamiętniki, w których autorzy w pierwszej kolejności identyfikowali siebie jako Polaków, a dopiero później europejczyków, a dotyczyło to ponad 20 pamiętników nadesłanych na konkurs.
Rozbudowana i złożona kategoria tożsamości europejskiej, która jest problemem wielowymiarowym i interdyscyplinarnym, zgodnie z oczekiwaniami przyciągnęła na spotkanie przedstawicieli różnych nauk oraz kierunków, którzy odmiennymi spojrzeniami wzbogacali dyskusję nad miejscem Polski w Europie, jej kolizji z Unią Europejską oraz europejską kulturą, której z jednej strony doszukiwano się w aktach normatywnych (czasem kuriozalnych z perspektywy państw członkowskich UE), z drugiej odwoływano się do tradycji helleńskiej, prawa rzymskiego i trzeciego filaru z myśli ojców założycieli zjednoczonej Europy, jakim jest chrześcijaństwo. Jeden z obecnych gości zwrócił także uwagę na wymiar ekonomiczny integracji kontynentu europejskiego.

Kolejnym wątkiem poruszonym na spotkaniu było dotknięcie tematu granic Europy. Dr Adam Mrozowicki zauważył, że wyznaczenie ich z trzech stron, nie jest trudne, natomiast kwestia tego jak daleko na wschód sięga Europa może być zagadnieniem godnym uwagi.

Dyskusja nie ominęła także gościa specjalnego. Musiał on się zmierzyć z kwestią herbu województwa dolnośląskiego (z pomocą w tej kwestii przyszedł dr Jan Kurek), kontrowersyjnych historycznie postaci, które są honorowane przez władze miasta oraz wątków historycznych dotyczących śląskich Piastów.

Następne spotkanie „O socjologii z literatką” odbędzie się 16 XII 2012 roku. Będzie to kolejna sesja z cyklu debat o mieście, w której wystąpią dr Jacek Pluta oraz Pan Janusz Domin. Również temu wydarzeniu będzie patronował PortalSocjologa.pl

Print Friendly

Download PDF